Mosmanneke

Vliegende papierfabriek

Als je de auto tussen Rucphen en Zundert bij het trappistenklooster parkeert dan kun je letterlijk in alle richtingen de natuur in. De Moeren, Tachtig Bunder, Veldekensberg, Lange Maten, De Riggen, Pannenhoef, Hazenmeren, De Lokker, het ligt allemaal binnen wandelafstand. Met een beetje geluk loop je ook nog onder sfeervolle omstandigheden door de Stouwdreef  (zie foto).

Stouwdreef de Moeren

Wij stonden al heel gauw stil in de eikenlaan tussen klooster en Veldekensberg. Aan de voet van een Zomereik stonden een aantal exemplaren van de Spoelvoetcollybia. Opvallend bij deze paddenstoel is de gegroefde en soms ook nog gedraaide (getordeerde) steel. De puntig toelopende steel was aan de voet met een aantal andere exemplaren vergroeid. Ook in augustus 1994 heb ik deze zwammen in dezelfde laan aangetroffen. Ze stonden nu aan de andere kant van het pad en uiteraard ook op een andere Eik.

Zoals elke wandeling in de natuur had ook deze tocht weer een hoogtepunt. Onder een rij enorme Zomereiken aan de rand van een met biezenpollen begroeid weiland vlogen twee Hoornaars. De dode exemplaren op de foto hieronder heb ik ooit eens in Duitsland gevonden.

Hoornaar

Deze grote Wespen had ik voor 2002 in West Brabant nog nooit gezien. Ze staan bekend als bijzonder gevaarlijk. Toch schijnt een steek niet erger te zijn dan van andere Wespen of Bijen. Ook met de agressiviteit schijnt het wel mee te vallen maar je moet ze natuurlijk wel met rust laten! Op terrasjes of rond de tuintafel heb ik ze nog nooit gezien. Ze dwingen respect af door hun grootte. Ik schat de twee die ik zag toch wel om en nabij de 3 cm.

Het prachtige, van papier gemaakte nest van een Hoornaar wordt meestal gebouwd in een holle boomstam. Het vrouwtje maakt dat papier zelf door het bijeen geknaagde hout te vermengen met haar speeksel! Papier maken is dus geen uitvinding van de mens! Gemiddeld is het nest ongeveer zo groot als een mensenhoofd. De uitwerpselen laten ze aan de onderkant van het nest, waar de opening zit, op de grond vallen. Daardoor ontstaat er een soort mesthoopje. Zelfs een flink mesthoopje naarmate de kolonie tot volle sterkte uitgroeit.

Nest hoornaar

De oude koningin, de werksters en de mannetjes overleven de winter niet. Maar in de nazomer hebben de mannetjes wel een aantal vrouwtjes bevrucht. Ook van die bevruchte vrouwtjes gaan er veel dood. Maar zij die een goed plekje hebben gevonden kunnen de winter overleven. Dat zijn dus de koninginnen die in de lente op zoek gaan naar nestgelegenheid. De koningin begint met de bouw van de eerste raat en plakt zo snel mogelijk een eitje in de klaargekomen cellen. Daarin komen de larven, met de kop naar beneden hangend, tot ontwikkeling. Ze vallen er niet uit want in jonge toestand zitten ze vastgekleefd. Later worden ze zo groot dat ze in de cel klem komen te zitten.

Hoornaar

De koningin zorgt er voor dat de larven die uit het ei komen te eten krijgen. Als de tijd van verpoppen is aangebroken sluit de larve de cel met een vliesje af. Uit de pop komt een Hoornaar werkster. Die knaagt het vliesje door en begint meteen, samen met haar nieuw geboren collega’s, te werken aan de uitbreiding van het nest. De koningin kan zich dan verder volledig wijden aan haar eieren leggende taak. Heel de zomer wordt er stevig doorgewerkt. Eind september kunnen er wel vijf, boven elkaar liggende raten zijn gebouwd. Onderling zijn die raten verbonden met een stevig zuiltje van papier. Elke raat bevat tientallen broedkamertjes (cellen). Als er meer dan duizend Hoornaars in een nest leven hebben we te maken met een grote kolonie.

Ze vangen hoofdzakelijk vliegen maar ook andere insecten, af en toe zelfs een vlinder! Ze kauwen de insecten fijn en voeren dat ‘gehakt’ aan de larven en jonge Hoornaars. Het teveel aan voedsel wordt door de jonge Hoornaars doorgegeven aan de anderen. Het zijn niet voor niets sociale Wespen! De raten kun je alleen zien aan de open onderkant van het nest. Het nest is namelijk omgeven met een eveneens van papier gemaakt beschermend omhulsel.Je vraagt je onwillekeurig af hoe de Wespen zulke perfect zeskantige broedcellen kunnen bouwen. Groningse onderzoekers hebben ontdekt dat Hoornaars aan het plafond van elke cel een soort kristalletje ophangen. Als het dak om wat voor reden dan ook van positie veranderd beweegt het kristalletje mee. Het ‘apparaatje’ helpt de Wespen perfect symmetrische cellen te bouwen. Waterpas en schietlood zijn dus eveneens niet door de mens uitgevonden!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

*